Ցավով պիտի արձանագրենք, որ առ այսօր Հայաստանը լքելու դրդապատճառները դեռ քիչ չեն: Շատերը երկրից մեկնում են ապրուստի միջոց հայթայթելու կամ ավելի բարեկեցիկ կյանքի փնտրտուքի նպատակով։ Սրանք անշուշտ հասկանալի, բայց զուտ կենցաղային նպատակներ են: Ցավոք կան առավել խորքային ու առավել վտանգավոր պատճառներ:

Նման օրինակներից է հայտնի գիտնական Կարեն Մոսոյանի ավագ որդու, Սարգիս Մոսոյանի ամբողջ ընտանիքով Հայաստանը լքելը, ով լինելով ՏՏ ոլորտի գերազանց և պահանջված մասնագետ, աշխատելով Հայաստանի առաջատար ընկերություններից մեկում, հայաստանյան չափանիշներով վաստակում էր առավել քան բավարար և ապահովում էր իր ընտանիքի բարեկեցիկ կյանքը: Սակայն ստիպված էր լքել երկիրը անվտանգության նկատառումներով:

Ո՞վ կամ ի՞նչ էր կանգնած այս ամենի հետևում. հատուկ ծառայություննե՞րը, թե՞ հանցավոր կոմերցիոն շահը։ Պետական մարմինները չունեն սրա պատասխանը, ինչպես նաև իվիճակի չեն ապահովելու ոչ միայն  Սարգսի և նրա ընտանիքի հոգեկան խաղաղությունը, այլև ֆիզիկական անվտանգությունը։

Պարզաբանենք, թե ինչու ընդգծեցինք, որ Սարգիսը հայտնի գիտնական, ֆիզիկոս Կարեն Մոսոյանի որդին է:      

Հավանաբար հիմա քչերը գիտեն դեռևս խորհրդային տարիներին Հայաստանում հիմնադրված «Կոմետա» գիտահետազոտական ինստիտուտի և նրա երբեմնի հզոր գիտական պոտենցիալի մասին, որն իր գիտական կարողություններով կարելի էր դասել ոչ միայն Խորհրդային Միության, այլև այդ ոլորտի համաշխարհային առաջատարների շարքին: Ինստիտուտն ուներ մոտ 700 աշխատակից և հիմնականում զբաղվում էր ռադիոֆիզիկայի գիտական և փորձարարական մշակումներով, հանդիսանում էր խորհրդային ռազմարդյունաբերության և տիեզերագնացության բնագավառում գիտական և տեխնոլոգիական լրջագույն ներդրումներ ունեցող ինստիտուտներից մեկը:

Խորհրդային Միության փլուզումից հետո, չնայած պետական ֆինանսավորման նվազ միջոցներին, ինստիտուտն առ ժամանակ շարունակել է գործել:

Շնորհիվ ինստիտուտի հիմնադիր, գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Կարեն Մոսոյանի, ով մեծ ճանաչում ուներ իր բնագավառի համաշխարհային գիտական շրջանակներում, ինստիտուտը կարողանում էր բարդ գիտահետազոտական մշակումների պատվերներ ստանալ տարբեր երկրներից՝ այդպիսով ապահովելով ինստիտուտի գոյությունը:

Ունենալով հսկայական գիտական պաշար և փորձառություն, ինստիտուտի մի խումբ գիտաշխատողներ Կարեն Մոսոյանի գլխավորությամբ և նախաձեռնությամբ հանձն են առնում ստեղծել ոչ ստացիոնար ազդանշանների էներգիայի կոնցենտրացման սարք: Գիտական խմբի կողմից կատարված մոդելային հաշվարկների արդյունքները հաստատում էին նմանատիպ սարքի ստեղծման պրակտիկ հնարավորությունը:

Այդ ամենի մասին գիտական խումբը տեղյակ է պահել օրվա (2015թ.) իշխանություններին և առաջարկել պետության աջակցությամբ ավարտին հասցնել նախաձեռնությունը, քանի որ սարքի ստեղծումը բացառիկ հնարավորություն կստեղծեր երկրի ռազմական պոտենցիալի կտրուկ հզորացման համար:

Գիտական մանրամասներով չծանրաբեռնելու համար պարզապես ասենք, որ սարքը հնարավորություն էր տալիս մշակելու և գործնականում ստեղծելու համակարգեր, որոնց միջոցով հնարավոր կլիներ զգալի հեռավորությունների վրա (մոտ 20-ից 30կմ), սեղմելով ճառագայթված էներգիան մոտ 100կվտ, ստեղծել այնպիսի ինտենսիվությամբ դաշտեր, որոնք կխափանեն հակառակորդի ռադիոէլեկտրոնային միջոցների աշխատանքը:

Այսօր արդեն կարելի է ասել, որ այդպիսով լուծված կլիներ ԱԹՍ-երից պաշտպանվելու խնդիրը, ինչպես նաև հնարավոր կլիներ համակարգի օգնությամբ խափանել թշնամու հրահանգային կետերի, օդանավակայանային ղեկավարման և ռադիոլոկացիոն համակարգերի աշխատանքը:

Սակայն առաջարկը չի արժանացել օրվա իշխանության ուշադրությանը: Եվ ոչ միայն:

2015թ-ի փետրվարի 21-ի գիշերը ինստիտուտը ենթարկվել է ավազակային հարձակման: Ինստիտուտի շենք ներխուժած ստահակները ջարդուփշուր են արել ռադիոչափող սարքավորումները, գողացել ռադիոդետալներ, տակնուվրա արել լաբորատորիաները:

Ինստիտուտի ղեկավարությունը այդ մասին հաղորդագրություն է տվել ոստիկանությանը, սակայն ոչ մի արդյունք: Ընդամենը 15 օր անց, փետրվարի 9-ին, ինստիտուտը երկրորդ անգամ է ենթարվում ավազակային հարձակման, և էլի ջարդուփշուր արվում:

Ինստիտուտի աշխատակիցները պատմում են, որ ամեն անգամ ոստիկանները գալիս մատնահետքեր էին վերցնում դռների և առարկաների վրայից, հարցաքննում աշխատակիցներին ու հեռանում, և կրկին ոչ մի արդյունք: Չգիտեմ՝ օրինաչափություն է, թե կանխամտածված գործողություն, բայց ուղիղ մեկ ամիս անց, մարտի 9-ին, նորից հարձակվում են ինստիտուտի վրա, ու էլի նույն ձեռագիրը: Հաջորդ հարձակումն արդեն նույն թվականի հուլիսի 17-ին է լինում, պատմում է աշխատակիցներից մեկը: Նրա խոսքերով՝ այս անգամ ուղղակի փշուր-փշուր էին արել ամեն ինչ, նաև փորձել էին տնօրենի համակարգչի ինֆորմացիան ներբեռնել այլ կրիչի վրա:

Այս ամենը զուգորդվում էր ինստիտուտի տնօրեն Կարեն Մոսոյանին և նրա ընտանիքի անդամներին անհայտ անձանց կողմից ստացվող սպառնալիքներով:

2018թ-ին երկրում տեղի ունեցած իշխանափոխությունից հետո միառժամանակ սպառնալիքները դադարում են, սակայն ամիսներ անց ցավոք Կարեն Մոսոյանը վախճանվում է, և այս առեղծվածային պատմության մութ անկյունները այդպես էլ մնում են չբացահայտված:

Այսօր դժվար է եզրահանգումներ անել. այս ամենի ետևում «մեր» հատուկ ծառայություննե՞րն են եղել կանգնած, թե՞ զուտ կոմերցիոն շահի՝ ինստիտուտի անշարժ գույքին տիրանալու նկատառումներով իրականացված ստոր գործողություններ են եղել: Տարակուսելի է այն, որ 2020թ-ի կեսերից անհայտ անձանցից նորից սպառնալիքներ է ստացել այս անգամ Կարեն Մոսոյանի ավագ որդին՝ Սարգիս Մոսոյանը: Սարգսի նկատմամբ անգամ եղել են բռնության փորձեր, ինչը և պատճառ է հանդիսացել երկիրը լքելու նրա որոշմանը:

Ցավով պիտի արձանագրենք, որ երբեմնի բավականին խոստումնալից գիտական պոտենցիալ ունեցող Հայաստանն այսօր ոչ միայն չի կարողանում խրախուսել և զարգացնել ֆունդամենտալ գիտությունը երկրում, այլև, բառիս ամենաուղիղ իմաստով, իվիճակի չէ իր գիտնականներին և նրանց ընտանիքները պաշտպանելու հալածանքներից, ինչի արդյունքում երկիրը լքում են հենց լավագույնները: